بازخوانی یک سند تاریخی در زمینه چای/سید محسن سنجری

۲۹ , بهمن , ۱۳۹۲
مقدمه

اگر به گذشته صنعت چای از دریچه اسناد تاریخی بنگریم، متوجه خواهیم شد که این صنعت در طول دوران حیاتش همواره با تنش و درگیری‌هایی روزگار سپری کرده است. دولت‌های وقت سیاست‌هایی درخصوص این محصول اتخاذ می‌کردند که پس از مدتی به دلایل مختلف کارآیی خود را از دست می‌داد. اما به‌نظر می‌رسد نگاه دوباره به تجارب گذشتگان می‌تواند ما را از تکرار اشتباهات قبل باز دارد و شاید مسیری جدید پیش روی این محصول و فعالان این حوزه بگشاید. سندی که ملاحظه می‌کنید، مربوط به سال ۱۳۳۳ و در واقع مصوبه دولت وقت در زمینه صنعت چای است. البته این مطلب بخشی از پژوهش اینجانب در زمینه تاریخ چای در ایران است که بدون تحلیل و نقد و بررسی به علاقه-مندان تقدیم می‌شود. امیدوارم بتوانم با توجه به نظر برخی دوستان که بخش‌هایی از پژوهش بنده را دیده‌اند، اسناد دیگری در این زمینه به علاقه‌مندان و دوستداران صنعت چای ارائه نمایم.
تصویب‌نامه هیأت وزیران در امور چای تصویب‌نامه شماره ۳۱۴۹۸ مصوب ۲۸ اسفند ۱۳۳۳ به‌منظور تثبیت امور چای در کشور و حمایت از باغداران و تشویق تهیه‌کنندگان چای داخله در کارخانجات و همچنین رفاه حال مصرف‌کنندگان چای، بنا به پیشنهاد وزارتین اقتصاد ملی و کشاورزی، هیأت وزیران در جلسه مورخه ۲۵ اسفند ۱۳۳۳ مراتب زیر را تصویب نمودند: ۱- از تاریخ صدور این تصویب‌نامه کلیه امور مربوط به نظارت دولت و توسعه باغات چای و تهیه چای داخل و صدور آن و ورود و تجارت چای خارجی و سایر امور متعلق به چای در سازمانی به نام سازمان چای متمرکز می‌گردد. این سازمان تحت نظارت شورای عالی چای مرکب از وزرای کشاورزی و اقتصاد ملی یا قائم‌مقام آن‌ها و یک نفر به انتخاب دولت خواهد بود. ۲- برای تهیه و تدوین طرح‌های مربوط به توسعه و بهبود کشت چای و جوایز به باغدارها و مراقبت امور کارخانجات چای و سایر امور مربوط، هیأت فنی مرکب از سه نفر نماینده عالی مقام مطلع از وزارت کشاورزی، وزارت اقتصاد ملی و سازمان برنامه و یک نفر نماینده از چای‌سازان (صاحبان یا مستأجرین کارخانجات چایسازی) و یک نفر نماینده از طرف بازرگانان واردکننده چای خارجه (به انتخاب اتاق بازرگانی تهران) و دو نفر نماینده از طرف باغداران چای و یک نفر کارشناس عالی مقام چای (به انتخاب شورای چای) تعیین و وظایف این هیأت طبق آیین‌نامه جداگانه تهیه و پس از تصویب شورای عالی به موقع اجرا گذاشته خواهد شد. ۳- اداره کل زراعت وزارت کشاورزی و شرکت چای سازمان برنامه و اداره وزارت اقتصاد ملی در مواردی که موضوع این تصویب‌نامه با وظایف آن‌ها ارتباط پیدا کند، مجری تصمیمات شورای چای خواهند بود. ۴- کلیه وجوهی که از طریق سود بازرگانی چای خارجه (مورد بند ۹) این تصویب‌نامه توسط اداره کل گمرک وصول می‌شود، به حساب مخصوصی در بانک ملی ایران گذاشته شده و طبق دستور شورای چای منحصراً به مصرف حمایت و توسعه و کشت و بهبود چای داخله به شرح زیر خواهد رسید: الف) پرداخت مساعده به باغدارانی که برای توسعه و اصلاح باغات خود و انجام عملیات مربوط محتاج به کمک باشند. ب) دادن پاداش نقدی به باغدارانی که باغات خود را طبق اصول فنی، نگهداری نموده و اقدام به تهیه نهال و هرس و چیدن برگ مرغوب طبق اصول فنی از باغات خود نمایند. تبصره- پاداش مزبور به تناسب معکوس وسعت باغات با درنظر گرفتن شرایط فوق از هکتاری ۲۵۰۰ تا ۱۰۰۰۰ ریال طبق آیین‌نامه پرداخت خواهد شد. ج) تهیه کودهای شیمیایی و تهیه بذر مرغوب و خزانه نهال چای مرغوب و توزیع آن بین باغداران به بهای ارزان و اقساط با تأمین تفاوت بها از محل سود بازرگانی. د) تأسیس آزمایشگاه کامل طبق اصول فنی برای تشخیص کیفیت چای از حیث طعم و عطر و رنگ جهت تعیین درجات مرغوبی آن. ۵- به‌منظور تشویق اشخاص یا مؤسساتی که برگ سبز مرغوب به بها و استاندارد معینه از طرف شورای چای از باغداران خریداری کرده و به میزان ظرفیت فنی کارخانجات کامل و مجهز، چای مرغوب تهیه نمایند، پس از خاتمه دوره بهره‌برداری، هر کارخانه در برابر هر کیلو چای مرغوب مطابق تشخیص کارشناس حداکثر تا مبلغ ۲۰ ریال از محل سود بازرگانی (مورد بند ۹) به‌عنوان پاداش طبق آیین‌نامه به آن‌ها پرداخت می‌شود. ۶- شورای چای بهای برگ سبز و مشخصات آن را که باید از باغداران خریداری شود، با درنظر گرفتن هزینه استحصال باغات و اوضاع و احوال هر دو سال یک بار یک مرتبه لااقل یک ماه قبل از فصل بهره‌برداری با اطلاع هیأت فنی تعیین و ابلاغ می‌نمایند. تهیه‌کنندگان چای در کارخانجات موظف‌اند برگ سبز چای را به همان نرخ  و مشخصات از باغداران خریداری نمایند و چنان‌چه کمتر از نرخ معینه یا برگ سبز نامرغوب خریداری نموده و اقدام به تهیه چای پست نمایند، طبق آیین‌نامه جزئاً یا کلاً از دریافت پاداش مورد بند ۵ محروم خواهند ماند. ۷- شورای چای مکلف است همه ساله مصرف کل چای کشور و مقدار تولید چای داخله را در اسفند ماه هر سال به میزان تولید همان سال برای سال آتیه تعیین و فقط برای مقدار کمبود اجازه ورود چای خارجه را خواهد داد و مقدار کمبود را به بانک ملی ایران اطلاع خواهد داد. ۸- بازرگانان می‌توانند بدون مراجعه به وزارت اقتصاد ملی تا میزان تعیین شده از طرف شورای چای بدون قید سهمیه طبق مقررات جاریه توسط بانک ملی ایران در تهران و شعب بانک در شهرستان‌ها اقدام به افتتاح اعتبار لازم برای چای خارجه نمایند. بانک ملی ایران موظف است آمار و اعتبارات مفتوحه را همیشه در دست داشته باشد تا پس از آن‌که کمبود به حد نصاب معینه رسید، از افتتاح اعتبار برای ورود چای خودداری نماید. تبصره- واردات چای منحصراً از طریق افتتاح اعتبار انجام گیرد. ۹- اداره کل گمرک موظف است پس از ورود چای خارجه به گمرکات علاوه بر حقوق و عوارض گمرکی که طبق تعرفه دریافت می‌دارد، برای هر کیلو چای خارجه فقط مبلغ ۲۰ ریال به‌عنوان سود بازرگانی از واردکنندگان دریافت و حساب مخصوصی برای این وجوه باز نموده و در اختیار شورای چای بگذارد. ۱۰- در مورد کمک‌های فنی از قبیل تهیه باغات نمونه و آزمایشی و نمایش برای راهنمایی و ارشاد باغداران در تهیه بذر و نهال و بوته مرغوب چای و تأسیس کلاس‌های فصلی به‌منظور تربیت کارشناس به‌طور رایگان و اعزام آن‌ها به باغات و کارخانجات و تهیه لوازم کشاورزی چای و استخدام کارشناس کشاورزی و سازنده چای و زمین‌شناس از خارجه در صورت لزوم برای راهنمایی امور مربوط به چای، هزینه از محل اعتبارات عمرانی تأمین خواهد شد. ۱۱- شورای چای موظف است بلافاصله از تاریخ صدور این تصویب‌نامه، آیین‌نامه‌های لازم را برای اجرای مواد این تصویب‌نامه تدوین نموده و از اول بهره‌برداری سال ۱۳۳۴ به موقع اجرا گذارد. ۱۲- کلیه تصویب‌نامه‌های سابق مربوط به امور چای که با مواد این تصویب‌نامه مغایر باشد و همچنین مقررات مربوط به منع صدور چای داخله از کشور ملغی و صادرات چای داخلی آزاد خواهد بود. تصویب‌نامه در دفتر نخست وزیر است. از طرف نخست وزیر
این تصویب‌نامه در تاریخ ۳۰ اردیبهشت ۱۳۳۴ مجدداً اصلاح شد که بندهای اصلاحی آن به این شرح است: تصویب‌نامه اصلاحی مقررات صدور چای داخلی و محدودیت واردات چای خارجی شماره ۳۹۶۴ مصوب ۳۰ اردیبهشت ۱۳۳۴ هیأت وزیران در جلسه مورخ ۳۰ اردیبهشت ۱۳۳۴ موارد زیر را تصویب نمودند: ۱- مواد ۵، ۷، ۹ و ۱۲ تصویب‌نامه شماره ۳۱۴۹۸ مورخ ۲۸ اسفند ۱۳۳۳ به طریق زیر اصلاح می‌شود: ماده ۵- به‌منظور تشویق اشخاص یا مؤسساتی که برگ سبز مرغوب به بها و استاندارد معین از طرف شورای عالی چای از باغداران خریداری کرده و به میزان ظرفیت کارخانجات کامل و مجهز، چای مرغوب تهیه نمایند، پس از خاتمه دوره بهره‌برداری هر کارخانه در برابر هر کیلو چای مرغوب طبق تشخیص کارشناس اعزامی از طرف شورای عالی چای و تأیید کمیسیون فنی و تصویب شورای عالی چای اجازه ورود یک کیلو چای خارجی با معافیت از پرداخت کیلویی ۲۰ ریال سود بازرگانی مذکور در ماده ۹ داده می‌شود. تبصره- کسانی که به استناد این ماده اجازه ورود چای خارجی تحصیل نموده‌اند، باید حداکثر ظرف ۹ ماه اقدام به افتتاح اعتبار و واریز اسناد ورود چای نمایند. ماده ۷- شورای عالی چای مکلف است همه ساله مصرف کل چای کشور و مقدار تولید چای داخله را در اسفند ماه هر سال به میزان تولید چای سال برای سال آینده و پس از کسر میزانی که طبق ماده ۵ این تصویب‌نامه به‌منظور جایزه ورود چای داده است، مازاد آن را به بانک ملی ایران اعلام دارد تا بازرگانان واردکننده چای بتوانند با مراجعه مستقیم به بانک ملی ایران معادل میزان کمبود به گشایش اعتبار اقدام نمایند. ماده ۹- اداره کل گمرک موظف است پس از ورود چای خارجه به گمرکات، علاوه بر حقوق و عوارض گمرکی که طبق تعرفه دریافت می‌دارد، برای هر کیلو چای خارجه به استثنای آن مقدار که به استناد ماده ۵ وارد می‌شود، فقط ۲۰ ریال به‌عنوان سود بازرگانی از واردکنندگان دریافت و حساب مخصوصی برای این وجوه باز نموده و در اختیار شورای چای بگذارد. ماده ۱۲- کلیه تصویب‌نامه‌های مربوط به امور چای که با مواد این تصویب‌نامه مغایر باشد و همچنین مقررات مربوط به منع صدور چای داخلی از کشور ملغی و صادرات چای داخلی آزاد خواهد بود و کسانی که از طرف وزارت اقتصاد ملی ذیحق به استفاده از مزایای ماده ۲ تصویب‌نامه ۲۲۰۵۵ شناخته شده‌اند، می‌توانند طبق مقررات از مزایای آن استفاده نمایند.

• کارشناس ارشد سازمان چای کشور

هیچ نظری برای “ بازخوانی یک سند تاریخی در زمینه چای/سید محسن سنجری ” ارسال نشده است.

نظر بدهید