آشنایی با بورس کالای کشاورزی

۲ , اردیبهشت , ۱۳۹۰
35
بورس کالای کشاورزی ایران بر اساس قانون استفساریه ماده ۹۵ قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی , اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال ۱۳۷۹ و ماده ۱۱۳ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال ۱۳۸۰ کل کشور , مصوب ۷/ ۹/ ۱۳۸۰ مجلس شورای اسلامی و همچنین قانون تاسیس بورس اوراق بهادار مصوب سال ۱۳۴۵ در شهریور سال ۱۳۸۳ تاسیس گردید.
بازار محصولات کشاورزی در ایران همواره با محدودیت ها و دشواری های ساختاری زیادی روبرو بوده و بخش عمده ای از این مشکلات مربوط به عدم توسعه یافتگی اقتصاد کشاورزی کشور ما و همچنین ساختار سنتی و ناکارا بازار محصولات کشاورزی می باشد که علی رغم تلاشهای بسیار انجام شده طی ۲ دهه اخیر و صرف میلیارد ها ریال توسط دولت در جهت اصلاح این ساختار همواره شاهد عدم بازدهی مناسب و حصول نتایج مورد انتظار در این بخش بوده ایم.
با توجه به مشکلات مطرح شده در سالیان گذشته بورس کالای کشاورزی ایران به عنوان یک بازار جدید با ایجاد بازاری فراگیر، یکپارچه , متشکل و سازمان یافته در صدد رفع مشکلات موجود بر آمده و سبب سهولت در امر دادوستد کالاها گردیده است که با استفاده از روش های گوناگون سبب حفظ و پایداری و همچنین توسعه بخش کشاورزی در سالهای آتی خواهد شد. بررسی روند پیدایش و تکامل بورسهای کالا در جهان حاکی از آن است که ظهور و بسط فعالیتهای این گونه بازارها در عرصه اقتصاد کشورها در پی پاسخ گویی به برخی از نیازمندیهای اقتصادی و در بسیاری موارد رفع برخی تنگناها و موانع در بازار کالاها بوده است .
به عبارت دیگر ، وجود برخی مشکلات در بازار کالا ( چه در بخش عرضه ، تقاضا و چه در بخش توزیع) و به تبع آن نوسانات قیمت کالاها به ویژه محصولات کشاورزی و همچنین برخی از نارساییهای بازارهای سنتی و ناکارآمدی این گونه بازارها از یک طرف و مزایا و منافع ایجاد و راه اندازی بورسهای کالا و توانمندی آنها در رفع مشکلات فوق الذکر از طرف دیگر مهمترین انگیزه و عواملی هستند که موجب پدیدار شدن بازارهای آتی در صحنه اقتصاد کشورهای مختلف گشته اند. نارسایی های بازار سنتی و ناکار آمدی آن که خود پیامدهایی به اشکال مختلف همچون افزایش ریسک قیمت یا همان نوسان شدید قیمت ها و … دارد ، در اکثر کشورهای جهان به ویژه کشورهای در حال توسعه ، شاید مهمترین انگیزه راه اندازی چنین بازارهایی بوده است .
چرا که در اکثر این کشورها به دنبال اجرای سیاست های تعدیل اقتصادی ، بازار اکثر کالاها و محصولات کشاورزی دچار اختلالاتی ناخوشایند گشته است . در چنین شرایطی پتانسیل بسیار قوی وجود دارد مبنی بر راه اندازی بازارهای آتی که عمده ترین هدف ایجاد بازارهای آتی در این حالت پایان بخشیدن به اختلالات بازار و ایجاد یک نظام سازمان یافته داد و ستد و توزیع کالاها در کشور است . البته شایان ذکر است که در بسیاری از کشورها ، ایجاد بازارهای آتی با انگیزه و هدف کاستن هزینه معاملات نیز بوده است .
راه اندازی بورس کالای کشاورزی در ایران همانند سایر کشورها جدا از مقوله فوق نیست . بخش کشاورزی ایران با مشکلات عدیده ای مواجه است . نوسان بسیار شدید قیمت محصولات کشاورزی و ناپایداری آن یکی از عمده ترین آنهاست . نوسان بسیار شدید قیمت محصولات کشاورزی به نوبه خود موجب نگرانی و عدم اطمینان کشاورزان نسبت به درآمدهای مورد انتظارشان میشود.
در کنار نوسان شدید قیمت ها ، عدم شفافیت و عدم گردش اطلاعات در بازارهای محلی محصولات کشاورزی، حضور بسیار گسترده دلالان و واسطه ها در بخش های مختلف توزیع و فروش این محصولات ، وجود انکار ناپذیر پدیده سلف خری در اقتصاد کشاورزی ایران ،فقدان یک بازار رقابتی کارآمد و فراگیر برای داد و ستد محصولات کشاورزی و عدم کارآیی شبکه توزیع از جمله مشکلاتی هستند که بخش کشاورزی ایران با آن دست و پنجه نرم می کند.
این مشکلات عمدتاً در شرایط نبود یک بازار منسجم ومتشکل و رقابتی دامنگیر بخش کشاورزی ایران گشته است . از طرف دیگر ، بورس کالای کشاورزی با استفاده از ابزارها و روشهای داد و ستد در پی ایجاد یک بازار رقابتی ، شفاف و کارآمد است که تا حد قابل ملاحظه ای معضلات فوق الذکر را مرتفع خواهد نمود. بنابراین در چنین شرایطی ، پتانسیل بسیار قوی برای ایجاد و راه اندازی بورس کالای کشاورزی در ایران وجود دارد.
بعنوان اولین گام می توان گفت که راه اندازی چنین بازاری در بخش کشاورزی ایران پاسخگویی به برخی نیازها ومرتفع نمودن برخی مشکلات مبتلا به این بخش از اقتصاد ایران میباشد. دیگر اهداف انگیزه های ایجاد چنین بازاری در کشور را می توان در قالب دوره های زمانی کوتاه مدت میان مدت و بلندمدت مورد بررسی قرار داد.
بهر ترتیب ، ایجاد و راه اندازی بورس کالا چه به عنوان ابزاری برای بهبود روش مبادله یا سازماندهی بازار کالاها و چه برای توسعه اقتصاد از طریق افزایش سرمایه گذاری در آن اساسا میتوانند نقش بسیار مهمی در اقتصاد کشور و تامین رفاه مردم ایفا کند.
درحال حاضر در بورس کالای کشاورزی ایران ۴ نوع قرارداد نقدی ، نسیه ،سلف و آتی درنظر گرفته شده است .
● اهداف بلندمدت راه اندازی بورس کالای کشاورزی در ایران
کمک به توسعه بخش کشاورزی برپایه رشد و افزایش سرمایه گذاری به ویژه توسط بخش خصوصی در این حوزه از اقتصاد به همراه توسعه صادرات محصولات کشاورزی ، یکی از مهمترین اهداف و دورنمای بورس کالای کشاورزی است که حصول به آنها تاثیر بسیار شگرفی در اقتصاد کشور به اشکال افزایش اشتغال ، تولید ملی و صادرات غیر نفتی و نهایتا ورود ارز به کشور خواهد داشت .
در بلندمدت با ورود ابزارهای مشتقه جدید و همچنین ورود محصولات کشاورزی متنوع به بازار، زمینه بسیار مستعدی در افزایش سهم بخش کشاورزی در تولید ناخالص داخلی و توسعه و بهبود بازار ملی اقتصاد فراهم خواهد شد . رسیدن به هر کدام از اهداف مذکور تاثیر قابل توجه و شایانی بر عرصه اقتصاد و رفاه کشور به ویژه رفاه کشاورزان و تولید کنندگان در بخش کشاورزی و صنایع فرآوری تبدیل و … دارد . نگاهی به صنایع بالا دستی و پایین دستی بخش کشاورزی در ایران ، نتایج بهبود و پیشرفت در این بخش و تاثیرگذاری آن بر کل اقتصاد کشور را بیش از پیش نمایان میسازد.
اهداف بلندمدت راه اندازی بورس کالای کشاورزی در ایران را می توان به صورت زیر برشمرد:
۱) کاهش هزینه معاملات و ساماندهی مناسب تر بازار محصولات کشاورزی
یکی از مسائلی که برای تولید کنندگان و مصرف کنندگان محصولات کشاورزی بسیار حائز اهمیت جلوه می کند ، هزینه انجام معاملات است . هزینه انجام معاملات بر قیمت تمام شده محصولات کشاورزی تاثیر قابل توجهی دارد. از آنجایی که یکی از کارکردهای بلندمدت بورس کالای کشاورزی حصول به قیمت های واقعی محصولات کشاورزی و ساماندهی بازار آن است ، دستیابی به کمترین هزینه معاملات نقش بسیار مهمی در تعیین چنین قیمت هایی دارد. قیمت هایی که بیشتر منبعث از کنش و واکنش عوامل بازار است تامسائل جانبی همچون تغییرات در هزینه انجام معاملات و … .
هزینه های جستجوی طرف مقابل معامله ، جمع آوری اطلاعات بازار و انتشار آن ، هزینه های غیرضروری حمل ونقل و به طور کلی هزینه های حاشیه بازار و بازاریابی از جمله این هزینه ها هستند.
با راه اندازی بورس کالای کشاورزی در ایران ، این امکان فراهم خواهد آمد که کشاورزان و مصرف کنندگان محصولات کشاورزی بدون صرف هزینه قابل توجه ای از اطلاعات منتشره بازار استفاده نمایند. هر کدام از فعالان بازار ( چه کشاورزان و چه مصرف کنندگان و … ) ضرورتی بر شناسایی طرف معامله و نگرانی از بابت انجام تعهدات طرف مقابل نخواهند داشت چرا که آنها فقط با بورس کالای کشاورزی و مشخصا اتاق پایاپای بورس کالا تعامل خواهند نمود. بورس کالا با استفاده از مکانیزم های خاص ، انجام تعهدات طرف مقابل را ضمانت نموده و در کلیه مراحل بر ساز و کار داد و ستد نظارت بسیار قوی خواهد داشت .
همچنین بورس کالای کشاورزی از انبارهای استاندارد در کشور که از پراکندگی مناسبی برخوردارند، بهره خواهد برد و ضرورتی بر حمل محصولات کشاورزی به یک مرکز خاص مثلا تهران نمی باشد. آنها (کشاورزان) می توانند محصولات تولیدی خود را به نزدیکترین انبار مورد تایید بورس کالا تحویل نمایند و از این طریق هزینه حمل و نقل کمتری بپردازند که نهایتا منجر به کاهش هزینه معاملات خواهد شد .
بنابراین بورس کالا در بلندمدت تاثیر قابل توجهی در حصول به قیمت واقعی محصولات کشاورزی از طریق کاهش هزینه انجام معاملات خواهد داشت و از این طریق ، ساماندهی هر چه بیشتر بازار محصولات کشاورزی که از پیامدهای بسیار اساسی و ضروری بورس کالاست ، محقق خواهد شد.
۲) افزایش سرعت انتقال اطلاعات بازار به تولید کننده و مصرف کننده
شیوه های اطلاع رسانی نوین در بورسهای مختلف باعث جذابیت این بازارها شده است. بازارهایی که به دلیل دسترسی به اطلاعات به کانونی برای تولید کنندگان و مصرف کنندگان کالاهای مختلف تبدیل شده اند.
بررسی و مطالعه بازار محصولات کشاورزی در ایران نشان می دهد که یکی از نواقص بازارهای سنتی این محصولات در ایران عدم دسترسی آسان و سریع تولید کنندگان و مصرف کنندگان به اطلاعات بازار است . عدم دسترسی آسان به اطلاعات بازار خود موجب تصمیم گیری نادرست فعالان بازار و در نتیجه پایین آمدن کارایی بازار می شود و از این طریق احتمال متضرر شدن تولیدکنندگان یا مصرف کنندگان کالاها افزایش می یابد.
بورس کالای کشاورزی ، در بلندمدت با تسریع روند اطلاع رسانی امکان فرصت طلبی را از سودجویان و دلالان بازار سلب نموده و زمینه را برای روزآمد بودن اطلاعات کشاورزان و تصمیم گیری بهینه و منطقی آنها فراهم خواهد کرد . این امر میسر نمی شود مگر در صورت عملکرد موفق و عملی بازار در امر اطلاع رسانی و افزایش سرعت انتقال اطلاعات .
۳) توسعه صادرات محصولات کشاورزی
ایران ، شاید از معدود کشورهایی است که از شرایط آب و هوایی بسیار متنوع بهره مند است. تنوع آب و هوایی یکی از مزایای بسیار ارزشمند است که تنوع محصولات کشاورزی را به همراه دارد. ایران در تولید بسیاری از محصولات کشاورزی همچون زعفران ، پسته ، خرما ، خشکبار و برخی محصولات باغبانی نظیر مرکبات دارای مزیت بسیار بالایی است و در برخی دیگر از محصولات منجمله محصولاتی که در تامین غذای مردم نقش دارند نظیر برنج ، گندم و حبوبات علیرغم عدم برخورداری از مزیت نسبی در شرایط حاضر می توان با بکارگیری مجموعه عوامل لازم به نوعی از مزیت نسبی دسترسی پیدا کرد. در بلندمدت با ورود این محصولات به بورس کالا می توان زمینه بسیار مناسب و مستعدی را برای صادرات هر چه بیشتر و در نتیجه ارزآوری بالا و تزریق آن به اقتصاد کشور فراهم نمود.
سالهاست که دستیابی به توسعه و افزایش صادرات غیر نفتی در اولویت قرار گرفته است اما در عمل همراه با مشکلات عدیده ای مواجه بوده ایم . یکی از این مشکلات نداشتن یک ساز و کار برای نیل به چنین مقصودی است . راه اندازی بورس کالای کشاورزی در بلندمدت به این مهم جامه عمل خواهد پوشاند. بورس کالا بر اساس مکانیزم خاص خود کیفیت محصولات کشاورزی را ارتقاء میبخشد. بدین نحو که کالاهایی در بورس قابل داد و ستدند که از ویژگی ها و معیارهای استاندارد و تعیین شده از طرف بورس کالا برخوردار باشند. از این رو ورود به بورس کالا و برخورداری از مزایای آن قبل از هر چیز تولید کالای با کیفیت را می طلبد که این امر ، نهایتا موجب تشویق تولید کنندگان و کشاورزان به سمت تولید با کیفیت محصولات خواهد شد و یکی از موانع بر سر راه صادرات محصولات کشاورزی که همانا کیفیت نامناسب آنهاست ، برطرف خواهد شد و کالای مورد تایید بورس می توانند به راحتی در زمره کالاهای صادراتی قرار گیرند . از طرف دیگر ، مصرف کنندگان و بازرگانان خارجی با ورود به بورس کالا می توانند محصولات با کیفیت بسیار مناسب را در بازارهای کشورهای دیگر عرضه نموده و توام با اطمینان و اعتماد بیشتر به امر داد و ستد بپردازند. ره آورد چنین عملی توسعه صادرات غیرنفتی کشور خواهد بود.
۴) تغییر الگوی کشت
روند پر شتاب جهانی شدن اقتصاد ، بسیاری از مفاهیم اقتصادی دهه های قبل را به چالش گرفته است. آنچه در این روند پرشتاب و گرایش چشمگیر جهانی شدن نقش اساسی ایفا می کند ، همانا دست یافتن به مزیت نسبی در تولید کالاست . به عبارت دیگر ، حذف و یا کاهش تعرفه های گمرکی ، آزادسازی تجارت جهانی و حجم عظیم انتقال کالاها از کشوری به کشور دیگر ، تولید بسیاری از کالاها را با محاسبات موشکافانه اقتصادی و هزینه فرصتی مواجه می سازد. در چنین شرایطی به نظر می رسد که تنها راه تجارت و عقب نماندن از قافله جهانی ، ایجاد مزیتهای نسبی در تولید برخی از محصولات و کالاها باشد .
بورس کالای کشاورزی در بلندمدت شرایط بازار را به نحوی فراهم خواهند نمود که کشاورزان با اعتماد و اطمینان به تولید آن دسته از محصولات کشاورزی روی آورند که در آن نسبت به تولید سایر محصولات مزیت و منفعت بیشتری کسب نمایند. شفافیت بازار و کاهش سیاستهای حمایتی و تعرفه ای و یارانه ای دولت ( خرید تضمینی ، توافقی ) در این بخش روند دستیابی به مزیت نسبی در تولید برخی محصولات را شتاب خواهد بخشید.
از طرف دیگر با افزایش میزان سرمایه گذاری به ویژه توسط بخش خصوصی ( که در یک بازار رقابتی و به دور از انحصار و بر پایه اطلاعات روشن شکل می گیرد) به شرایطی خواهیم رسید که فعالیتها منحصر به تولید محصولاتی خواهد شد که دارای مزیت نسبی باشند و این امر الگوی کشت کشاورزان را تغییر خواهد داد .۵) توسعه بخش کشاورزی
با تحقق اهداف مذکور به هدف اصلی که توسعه بخش کشاورزی خواهیم رسید. اکثر سیاستهای اتخاذ شده در بخش کشاورزی معطوف به حمایت از تولید کننده بوده و مزید بر آن شبکه توزیع این کالاها از کارایی لازم و هماهنگ با شرایط نوین اقتصادی برخوردار نیست. نتیجه آن شده که بخش کشاورزی نتواند به خوبی نیازهای تولید و مصرف را شناسایی کند.
علاوه بر آن به دلیل عدم دسترسی آسان بسیاری از کشاورزان به بازاری گسترده و سراسری در کشور ، فعالیتهای بخش کشاورزی در بسیاری موارد با مقیاس کوچک و به شدت محلی انجام میشود. گستردگی بسیار محدود بازارهای محلی و بومی انگیزه افزایش تولید و توسعه بخش کشاورزی را از اکثر کشاورزان سلب می کند. چرا که در صورت تولید بیش از حد نیاز بازارهای محلی ، مجبور به ذخیره سازی محصولاتشان خواهند شد .
بورس کالای کشاورزی به سبب بهره گیری از امکانات انبارداری مناسب از یک طرف و ایجاد یک بازار ملی و گسترده از طرف دیگر ، انگیزه افزایش تولید و گسترش و توسعه بخش کشاورزی را افزون می کند. با راه اندازی بورس کالا ، کشاورزان محصولاتشان را در یک بازار سراسری و منسجم عرضه خواهند نمود. این امر سهم فعالیت بخش خصوصی در کشاورزی ایران را به طور قابل توجهی افزایش می دهد . علاوه بر آن ، مناسبات و شیوه تولید در بخش کشاورزی ایران به شدت متحول خواهد شد.
این واقعیت که محصولات کشاورزی عرضه شده در بورس باید از استانداردهای ویژه ای برخوردار باشند، موجب تغییر شیوه تولید خواهد شد. شیوه سنتی تولید در بخش کشاورزی علاوه بر عدم برآوردن نیازهای گسترده امروزی ، از تولید محصولات با استانداردهای بالا عملا عاجز است . بنابراین پیش بینی میشود که در بلندمدت یکی از پیامدهای راه اندازی بورس کالای کشاورزی، مکانیزه شدن تولید و تغییر تکنولوژیک آن در بخش کشاورزی خواهد بود چرا که کشاورزان و تولید کنندگان در این بخش جهت هماهنگی کامل با استانداردهای تعیین شده به استفاده از فن آوری پیشرفته و روز آمد در بخش کشاورزی راغب خواهند شد .
● اهداف کوتاه مدت راه اندازی بورس کالای کشاورزی
مهمترین اهداف کوتاه مدت بورس کالای کشاورزی را می توان رفع مشکلات مبتلا به بازار سنتی محصولات کشاورزی و رفع تنگناها و مضایغ مالی کشاورزان نام برد. بورس کالای کشاورزی جهت فعالیت در بلندمدت و حصول به اهداف بلندمدت باید ابتدا به رفع نواقص بازار سنتی و جلب اعتماد عمومی بکوشد و زمینه مساعد را برای رسیدن به یک بازار آتی پیشرفته را فراهم کند . رسیدن به این اهداف ، شاید ، مهمترین انگیزه راه اندازی چنین بازاری در کشور محسوب می شود. اهداف کوتاه مدت رویکردی معطوف به حل مشکلات کنونی بازار سنتی محصولات کشاورزی دارد . ذیلا این اهداف را مورد بررسی قرار می دهیم .
۱) اصلاح ساختار بازار سنتی
بازار سنتی محصولات کشاورزی در ایران بازاری است که در آن هیچ کدام از عوامل اصلی بازار ، یعنی تولید کنندگان محصولات کشاورزی و متقاضیان و مصرف کنندگان عمده آن ، حضوری چشم گیر و قابل توجه ندارند. عدم حضور آنها دقیقا به معنای عدم برخورداری آنان از یک موقعیت منصفانه و عادلانه در بازار است . در نتیجه عدم حضور مستقیم کشاورزان در بازار محصولات کشاورزی منافع حاصل از دسترنج آنان نصیب افراد سودجو. و دلال می شود و کشاورزان علاوه بر اینکه محصولات خود را با قیمت بسیار ناعادلانه به دست دلالان می سپارند، خود در مضایغ مالی شدید به سر می برند ، و محصولات تولیدی آنها با قیمتهای گزاف و بعضاً چندین برابر قیمت دریافتی آنها در بازارهای مصرف به فروش می رسد و سود حاصل از آن به جیب دلالان و واسطه گران و توزیع کنندگان می رود.
بورس کالای کشاورزی در کوتاه مدت بازاری را فراهم خواهند نمود که در آن علاوه بر حضور مستقیم و بلاواسطه کشاورزان و مصرف کنندگان ، قیمت محصولات کشاورزی به صورت علمی و عادلانه تعیین می شود.
این قیمت نتیجه تعامل عوامل بازار ( عرضه کنندگان و تقاضا کنندگان ) خواهد بود و منافع آن مستقیما عاید کشاورزان و مصرف کنندگان خواهد شد. در این وضعیت هم کشاورزان از موقعیتی منصفانه برخوردار خواهند بود و هم دغدغه های بسیاری از مسئولان دولتی در باب تعیین قیمت کاهش خواهد یافت . اصلاح ساختار بازار ، به ویژه مکانیزم توزیع این محصولات ، شاید یکی از اساسی ترین کارکردهای بورس کالای کشاورزی خواهد بود.
علاوه بر مطالب فوق ، بازار سنتی نتوانسته امکانات خود را با شرایط و نیازهای جدید جامعه وفق دهد. نیازهایی که از یک طرف در نتیجه رشد اقتصادی و تحولات صورت گرفته در ساز و کار اقتصاد پدیده آمده است و از طرف دیگر در پی بزرگ شدن اقتصاد کشور و ارتباط گسترده آن با اقتصاد خارج و عدم رشد و گسترش و بهبود ساختار بازار ، این نیاز در حد بسیار بالایی عقیم وبدون جواب مانده است . عدم هماهنگی بازار سنتی محصولات کشاورزی با انتظارات و نیازهای پدید آمده از بطن اقتصاد امروزی ایران ، چهره ای ناکارا و ناکارآمد از بازار سنتی این محصولات نمایان کرده است.
۲) جلوگیری از نوسانات شدید قیمت
نوسان قیمت کالاها و شدت آن همواره یکی از عواملی بوده است که حساسیت در مورد کالاهای خاصی را برانگیخته است ، به عبارت دیگر ، جدای از نقش مهم و اساسی بسیاری از کالاها در سبد مصرف خانوار و میزان تولید آن کالا در کشور ، عامل دیگری که باعث شده است دولت در حیطه کالای خاصی دخالت نموده و سیاست گذاری نماید ، نوسان قیمت آن کالا می باشد. از آنجایی که بسیاری از این کالاها نقش بسیار اساسی در سبد مصرفی خانوار دارند ( مثل گندم ، برنج و .. ) نوسان شدید قیمت آنها پیامدهای ناخوشایندی به بار خواهد آورد. به گونه ای که هم تولید کنندگان و هم مصرف کنندگان این کالاها از وضعیت ناپایدار و پر نوسان قیمت ها متضرر خواهند شد.
در چنین وضعیتی عامل مشترک بین تولید کنندگان و مصرف کنندگان نگرانی از آینده است. اینکه قیمت ها در آینده چگونه خواهد بود و دور نمای بازار در آینده به چه صورتی است . به علاوه ، به دلیل نداشتن اطلاعات کافی از روند قیمت ها در آینده امکان هر گونه سیاست گذاری فعالان بازار (مصرف کنندگان ، تولید کنندگان و سوداگران ) در مورد عملکردشان در آینده عملا با دشواریهای فراوانی مواجه خواهد شد .
در این شرایط ایجاد و راه اندازی بورس کالا پاسخ مناسبی به ناهنجاریهای بازار کالاهاست . چرا که عملکرد بازارهای آتی کالاها به گونه ای است که نگرانی ها و دغدغه های فعالان اصلی بازاری یعنی مصرف کنندگان و تولید کنندگان را پایان می بخشد و با مکانیزم هایی که به کار می بندد ، اطلاعات مفید و موثری در مورد قیمت ها در آینده ارائه می دهد که این اطلاعات عامل موثر و بسیار مهمی در تصمیم گیری آنها در مورد وضعیت کنونی و آتی آنها می باشد.
۳) کاهش ریسک قیمت و معاملات
متقاضیان داد و ستد در بازار ( تولید کنندگان ، مصرف کنندگان و سوداگران و … ) با دو نوع ریسک برخورد می کنند که آنها را می توان به صورت زیر برشمرد :
▪ ریسک قیمت :
ریسک قیمت در واقع همان خطرات ناشی از تغییرات قیمت می باشد. علاوه بر این وجود الگوی تار عنکبوتی در بازار محصولات کشاورزی این خطر را بسیار پر اهمیت جلوه گر می سازد ، این امر کشور ما را به آن می دارد تا با بکارگیری بورس کالای کشاورزی و معرفی قراردادهای اختیار معامله به کشاورزان راه حلهای جدیدی برای بیمه نوسان قیمت ایجاد کند.
▪ ریسک معاملات :
یکی از خطرات دیگری که فعالان بازار را تهدید می کند ، امکان عدم پایبندی به تعهدات قراردادهای بازار سنتی است که همواره مشکلات زیادی را برای فعالان بازار به وجود آورده است . بورس به عنوان نهادی منسجم شرایط ورود به بازار را بسیار قانونمند کرده است . به همین دلیل فردی که وارد بازار می شود میتواند نسبت به انجام تعهدات طرف مقابل معامله مطمئن باشد.
۴) بهبود کیفیت محصولات کشاورزی از طریق استاندارد کردن آنها
استاندارد کردن کالا ، یکی از خدمات بورس کالا است که تاثیر بسزایی درمناسبات تولید و بازرگانی خارجی کالاها دارد. استانداردکردن به مفهوم تعریف مشخصه های هر کالا در هر درجه میباشد. استانداردها بر پایه مشخصه های قابل رویت و اندازه گیری استوارند مانند وزن ، اندازه ، رنگ ، ظاهر، ترکیب ، رطوبت ، طعم و غیره .
این امر باعث خواهد شد تولید کنندگان برای رعایت این استانداردها کیفیت و روشهای تولید خود را اصلاح کنند و به مکانیزه کردن روش تولید روی آورند.
استاندارد کردن محصولات کشاورزی از یک طرف موجب افزایش تولید و در نتیجه امکان موفقیت بیشتر در بازارهای جهانی خواهد شد و از طرف دیگر مصرف کنندگان با رضایت خاطر و اطمینان بیشتری محصولات استاندارد را تقاضا خواهند کرد.
علاوه بر مطالب فوق ، با استاندارد کردن کالاهای مورد مبادله در بورس ،ضرورتی بر بازدید خریداران و فعالان بازار از محصولات خریداری شده نمی باشد و این امر موجب ایجاد اطمینان و در نتیجه افزایش حجم داد و ستد کالا در بورس خواهد شد . همچنین ، بهبود کیفیت محصولات تولیدی در بخش کشاورزی از طریق استانداردهای آنها تاثیر قابل توجه و گسترده ای بر صادرات این محصولات خواهد داشت . چشم انداز روشن صادرات محصولات کشاورزی فقط از طریق استاندارد کردن در مراحل تولید و مراحل بسته بندی و مبادله مسیر است . موقعیتی که از طریق بورس کالاهای کشاورزی رسیدن به آن بسیار امیدبخش جلوه می نماید.
۵) تامین مالی کشاورزان
یکی از مشکلاتی که کشاورزان ، نه تنها در کشور ما بلکه در بسیاری از کشورهای در حال توسعه با آن دست به گریبان هستند مشکلات اقتصادی و تامین مالی برای تولید است . این مشکل در کشور ما بسیار جدی است تا حدی که بسیاری از کشاورزان حتی توانایی پوشش هزینه های جاری زندگی خود را ندارند ، به همین دلیل اقدام به پیش فروش محصولات خود می کنند .
اما بورس کالا با همکاری نهادهای مالی بازار پول مانند بانک کشاورزی می تواند کشاورزان را وارد بورس کالا کند و در صورتی که کشاورزان توانایی شرکت در معاملات بورس ، مطابق با قوانین بورس را داشته باشند ، این نهادها می توانند به واسطه وجود قراردادهای مختلف در بازار اعتبارات مناسب در اختیار تولید کنندگان قرار دهند .
به علاوه بورس کالا نیز می تواند در کوتاه مدت به واسطه اینکه این کشاورزان از طریق بانک کشاورزی به بورس معرفی شده اند ، به جای آنکه از تولید کننده سپرده دریافت کند ، درصدی از مبلغی که به عنوان پیش پرداخت از خریدار گرفته را به فروشنده پرداخت کند. و بدین ترتیب کشاورزان با مشکلات کمتری از جهت تامین مالی برای تولید و پوشش هزینه های جاری زندگی خود روبرو خواهند بود.
۶) کاهش هزینه های شناسایی منابع تولید و مصرف بازار
تمرکز فروشندگان و خریداران یکی دیگر از خصوصیات سازمانی بورس کالای کشاورزی است که نقش موثری در ماهیت و میزان رقابت در بازار ایفا میکند. رقابت به خاطر اینکه دسترسی خریداران و فروشندگان به بازار را افزایش می دهد. موجب ارتقای شبکه توزیع می شود . یکی از مشکلاتی که امروزه در بازار سنتی به چشم می خورد عدم دسترسی آسان به تولید کننده و مصرف کننده است. در صورتی که اولین هدف تشکیل بورس کالا می تواند تمرکز تولید کنندگان و مصرف کنندگان عمده کالا و در نهایت کاهش هزینه های شناسایی منابع تولید و مصرف بازار باشد.
پارس تاجران

هیچ نظری برای “ آشنایی با بورس کالای کشاورزی ” ارسال نشده است.

نظر بدهید